blz. 1  

Kamerstukken II 2013-2014, 33 928

Wijziging van de Algemene Ouderdomswet in verband met wijziging van de voorwaarden voor de vrijwillige verzekering over een achterliggende periode ¹

1. Redactie: Tijdens de parlementaire behandeling is een wijziging van de Participatiewet aan het wetsvoorstel toegevoegd en is de aanhef komen te luiden:
Wijziging van de Algemene Ouderdomswet in verband met wijziging van de voorwaarden voor de vrijwillige verzekering over een achterliggende periode en wijziging van de Participatiewet in verband met wijziging van de berekening en de periodieke aanpassing van de bijstandsnormen voor pensioengerechtigden.

 

 

Nr. 3 MEMORIE  VAN  TOELICHTING

 

Inhoudsopgave

xAlgemeen
1 Inleiding
2 Onbedoeld gebruik
3 Doel van het voorstel
4 Aanvullende voorwaarden AOW-inkoopregeling
5 Inkomensgevolgen
6 Internationale aspecten
7 Inwerkingtredingsdatum en terugwerkende kracht
8 Financiële gevolgen
9 Regeldrukeffecten
10 Voorlichting
11 Ontvangen adviezen
xArtikelsgewijs
xxr Artikelen I en II

 

 

Algemeen

 

1. Inleiding


     De Algemene Ouderdomswet (AOW) is een verplichte volksverzekering voor wie in Nederland woont of ter zake van in Nederland verricht werk aan de Nederlandse loonbelasting is onderworpen.¹ De financiering van de AOW vindt plaats door middel van een omslagstelsel. Dit betekent dat alle werkenden een inkomensafhankelijke AOW-premie betalen en dat met deze premies de uitkeringen aan de AOW-gerechtigden van dat moment worden gefinancierd. Dit stelsel veronderstelt solidariteit tussen werkenden en AOW-gerechtigden. De AOW-premie is onderdeel van de loonheffing. De AOW-premie is verschuldigd over de eerste twee belastingschijven. Het premiepercentage is sinds 1998 bevroren op 17,90%. Het sindsdien oplopende tekort wordt gefinancierd uit de algemene middelen. In 2013 bedroegen de uitgaven aan de AOW €|32,9 miljard, waarvan €|23,6 miljard premiegefinancierd en €|9,3 miljard uit de algemene middelen.

1. Zie de artikelen 6 en 6a van de AOW. Op grond van artikel 6, derde lid, AOW is de kring van verzekerden nader afgebakend in het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999.

     Wie in de 50 jaar vóór zijn AOW-leeftijd altijd verzekerd is geweest, bouwt een volledig pensioenbedrag op. Mensen die in het buitenland woonden voordat zij zich voor het eerst in Nederland vestigen, zullen daarom geen volledige verzekeringsopbouw hebben bij het bereiken van de AOW-leeftijd. Gedurende de jaren in het buitenland is men namelijk niet verzekerd voor de AOW. Voor ieder niet-verzekerd jaar vindt een korting op het AOW-pensioen plaats van 2% per jaar. Ouderen in Nederland met een gekort AOW-pensioen kunnen recht hebben op algemene bijstand in de vorm van de algemene inkomensvoorziening ouderen (AIO) als zij onvoldoende andere (pensioen)inkomsten dan wel eigen vermogen hebben.

      blz. 2  Bij de inwerkingtreding van de AOW in 1957 werd voorzien in een faciliteit om dit zogenoemde AOW-tekort te kunnen repareren binnen de AOW zelf. Er kwam een vrijwillige verzekering die de mogelijkheid bood zich in te kopen voor de niet-verzekerde periode, hierna te noemen de AOW-inkoopregeling. Bij de mensen die naar Nederland kwamen werd speciaal gedacht aan hen die uit de toenmalige Overzeese Rijksdelen repatrieerden.¹ Mensen die in de jaren ’50 van de 20ste eeuw repatrieerden, kwamen naar Nederland om zich hier blijvend te vestigen. Het was in het belang van Nederland dat zij bij het bereiken van de AOW-leeftijd niet in behoeftige omstandigheden kwamen te verkeren door een AOW-tekort.

1. Kamerstukken II 1954-1955, 4009, nr. 3, blz. 64.

     De vrijwillige AOW-inkoopregeling is sinds de introductie ervan niet wezenlijk gewijzigd.

 

2. Onbedoeld gebruik


     Migratiepatronen zijn de afgelopen jaren veranderd. De arbeidsmigranten en hun gezinsleden die in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw naar Nederland kwamen, hebben zich voor een belangrijk deel blijvend in Nederland gevestigd. Nu is het niet meer vanzelfsprekend dat mensen die naar Nederland komen zich hier blijvend vestigen. Voor grote groepen migranten geldt dat de open grenzen hen ook toestaan om te komen en te gaan. Daarnaast geldt dat hoogopgeleiden vaak maar voor een beperkte tijd naar Nederland komen, om vervolgens elders in de wereld een nieuwe baan te aanvaarden.
     De migratie naar en uit Nederland stijgt consequent, maar heeft een vluchtiger karakter gekregen. Het aantal mensen dat naar Nederland kwam, groeide van ruim 95 000 in 1995 tot bijna 160 000 in 2012. In dezelfde periode steeg het aantal mensen dat uit Nederland vertrok van 82 000 tot 144 000. Van de buiten Nederland geboren immigranten die in de jaren 2000-2009 naar Nederland kwamen, was ruim een derde vóór 2010 weer vertrokken.
     Daarbij zijn er grote verschillen tussen groepen immigranten. Van de niet-westerse immigranten in 2000, bijvoorbeeld, had ruim een derde Nederland na tien jaar weer verlaten. Van de westerse immigranten was dit bijna 60%, waaronder een groot deel arbeidsmigranten.¹ Tot slot stijgt het aantal migranten in Nederland uit de EU. De verwachting is dat dit aantal ook in de toekomst nog zal toenemen. Zo bedroeg in het jaar 2010 het hoogste aantal EU-migranten op enig moment 576 270, maar waren er in totaal over het hele jaar 704 020 EU-migranten. Veel van die migranten komen dus tijdelijk naar Nederland.

1. "De Nederlandse migratiekaart", WODC [Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, red.], 2011, blz. 298 e.v.

     De complexer wordende migratie heeft ook zijn weerslag op de AOW en roept de vraag op of de voor migranten bedoelde vrijwillige AOW-inkoopregeling uit de jaren ’50 nog wel toegesneden is op de migratie in deze tijd. Eind 2012 ontvangen 311 494 personen in het buitenland een AOW-uitkering, een stijging van 39% ten opzichte van 2005. Het aantal personen dat AOW inkoopt, toont eveneens een aanmerkelijke stijging.

 blz. 3  Aantal inkopers AOW:

2008 2009 2010 2011 2012 2013
150 145 344 309 448 836 ¹

1. Voorlopig cijfer.

Bron: Sociale verzekeringsbank.

     Inkopers zijn overwegend immigranten met geen dan wel een laag inkomen in de niet-verzekerde jaren. Indien in het

 

 

 


De volledige, bijgewerkte pagina is alleen voor abonnees beschikbaar.
Voor meer informatie klik hier.