blz. 1 

Kamerstukken II 2016-2017, 34 578

Wijziging van de Participatiewet en enkele andere wetten in verband met het verplichten van beschut werk en met betrekking tot het quotum van arbeidsbeperkten en het openstellen van de Praktijkroute

 

 

Nr. 3 MEMORIE  VAN  TOELICHTING

 

Inhoudsopgave

xAlgemeen
1 Inleiding
2 Verplichting voor gemeenten om beschutwerkplekken te realiseren
2.1 Aanleiding en doel
2.2 Maatregelen
3 Praktijkroute als toegang tot het doelgroepregister banenafspraak
4 Financiële effecten en regeldruk
5 Ontvangen reacties en adviezen
5.1 VNG
5.2 Uitvoeringspanel gemeenten, Divosa en Cedris
5.3 UWV
5.4 Inspectie SZW
5.5 Landelijke Cliëntenraad
5.6 Sociale partners
5.7 Internetconsultatie
xArtikelsgewijs
xxx| Artikelen I t/m V

 

 

Algemeen

 

1. Inleiding


     Het streven van het kabinet is om te komen tot een inclusieve arbeidsmarkt. Een arbeidsmarkt die plaats biedt aan iedereen met arbeidsvermogen, bij voorkeur in een zo regulier mogelijke setting. Arbeidsparticipatie zorgt voor financiële en economische zelfstandigheid, draagt bij aan een gevoel van eigenwaarde en levert een bijdrage aan de sociale cohesie en de economie. Met de inwerkingtreding van de Participatiewet per 1 januari 2015, de inwerkingtreding van de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten per 1 mei 2015 en de Wet harmonisering instrumenten [lees: Wet van 23 december 2015 tot wijziging van de Participatiewet, de Ziektewet, de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen en de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met harmonisatie van instrumenten ter bevordering van arbeidsdeelname van arbeidsbeperkten, red.] per 1 januari 2016 zijn belangrijke stappen gezet op weg naar die inclusieve arbeidsmarkt.
     Daarbij zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt over stroomlijning en vereenvoudiging van de processen.¹

1.Kamerstukken II 2014-2015, 29 544, nr. 614, Kamerstukken II 2015-2016, 29 544, nr. 675, Kamerstukken II 2015-2016, 29 544, nr. 700, en Kamerstukken II 2015-2016, 34 352, nr. 16.

     Op 21 april 2016 heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bestuurlijke afspraken gemaakt met sociale partners, gemeenten, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) om de Participatiewet en de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten verder te vereenvoudigen. Het gaat om met elkaar samenhangende maatregelen, te weten: gemeenten verplichten om beschutwerkplekken te realiseren, het mogelijk maken van toegang tot het doelgroepregister van de banenafspraak nadat met een gevalideerde loonwaardemeting op de werkplek is vastgesteld dat iemand niet het wettelijk minimumloon kan verdienen (de "Praktijkroute") en het afschaffen van de herbezettingsvoorwaarde.¹ Over de verbondenheid van deze drie maatregelen is in een bestuurlijk overleg met de VNG op 21 juni 2016 verder gesproken. Afgesproken is dat de drie maatregelen tegelijkertijd en in samenhang worden gepresenteerd en ingevoerd.

1. De herbezettingsvoorwaarde houdt in dat extra banen via Wsw-detacheringen alleen meetellen voor de banenafspraak indien er ook nieuwe beschutwerkplekken tegenoverstaan.

      blz. 2  Het verplichten van gemeenten om beschutwerkplekken te realiseren en het mogelijk maken van de Praktijkroute worden nu in dit wetsvoorstel in samenhang gepresenteerd. De intentie is om alle maatregelen gelijktijdig en in samenhang door te voeren. Het afschaffen van de herbezettingsvoorwaarde vergt geen wetswijziging. Dit zal met de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel met een ministeriele regeling worden geregeld.

     Aanleiding voor het verplichten van gemeenten om beschutwerkplekken te realiseren, is dat uit een rapport van de Inspectie SZW blijkt dat het aantal gerealiseerde beschutwerkplekken achterblijft bij de verwachtingen. Ruim een kwart van de gemeenten biedt de voorziening beschut werk niet aan en gemeenten die beschut werk wel aanbieden, hebben tot en met april 2016 in totaal 115 beschutwerkplekken gerealiseerd, terwijl in de ramingen wordt uitgegaan van 3200 plekken aan het einde van 2016. Aanleiding voor de andere wijzigingen zijn signalen van verschillende organisaties uit de praktijk en vanuit de Tweede Kamer, waaruit naar voren kwam dat onderdelen van de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten verbeterd kunnen worden voor een goede uitvoering van de banenafspraak.

     In hoofdstuk 2 van deze memorie van toelichting wordt nader toegelicht dat de Participatiewet wordt aangepast zodat personen zelf een adviesaanvraag beschut werk bij het UWV kunnen indienen en, als zij zijn aangewezen op de voorziening beschut werk, deze voorziening ook werkelijk aangeboden krijgen door het college in het kader van diens opdracht tot het leveren van maatwerk. In hoofdstuk 3 van deze memorie van toelichting wordt de wettelijke grondslag voor het openstellen van de Praktijkroute als toegang tot het doelgroepregister van de banenafspraak nader toegelicht. Hoofdstuk 4 gaat in op de financiële effecten en de regeldruk. Hoofdstuk 5 is gewijd aan de ontvangen reacties en adviezen.

 

2. Verplichting voor gemeenten om beschutwerkplekken te realiseren


2.1. Aanleiding en doel


     Met de Participatiewet [lees: Invoeringswet Participatiewet, red.] is de toegang tot de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) afgesloten voor nieuwe instroom. De mensen die op 31 december 2014 op een Wsw-dienstbetrekking werkzaam waren, hebben hun rechten en plichten behouden. De Wsw bood zo’n 90 000 werkplekken. De inschatting is dat ongeveer een derde van de Wsw-doelgroep met begeleiding ook bij een reguliere werkgever kan werken. Nog eens een derde kan op locatie buiten het SW-bedrijf [socialewerkvoorzieningsbedrijf, red.] werken (via detachering). En ongeveer een derde is aangewezen op een beschutte werkplek binnen het SW-bedrijf. Om het ook voor deze laatste groep mogelijk te houden om op de arbeidsmarkt te participeren, is het instrument beschut werk expliciet in de Participatiewet opgenomen. Beschut werk is bedoeld voor mensen die wel arbeidsvermogen hebben maar zoveel begeleiding en/of aanpassingen nodig hebben dat het niet van een werkgever mag worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. Deze mensen hebben uitsluitend in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie. In het sociaal akkoord is afgesproken dat het kabinet middelen beschikbaar stelt aan gemeenten, oplopend voor structureel 30 000 beschutwerkplekken (volgens de definitie van artikel 10b Participatiewet) in 2048.

     De regering vindt het belangrijk dat mensen zoveel mogelijk en naar vermogen in hun eigen inkomen voorzien. Er zijn mensen die ondersteuning nodig hebben om te kunnen participeren op de arbeidsmarkt. Gemeenten hebben een centrale rol bij de uitvoering van de  blz. 3  Participatiewet en kunnen een scala aan instrumenten en voorzieningen inzetten. Met de Participatiewet hebben gemeenten nieuwe instrumenten als beschut werk en de loonkostensubsidie beschikbaar gekregen. Gemeenten hebben de ruimte om, afgestemd op de behoefte van de betreffende persoon, zelf te bepalen welke ondersteuning mensen nodig hebben en daarmee ook de vrijheid om te kiezen hoe ze beschut werk organiseren. Dit vanuit de gedachte dat gemeenten het beste kunnen bepalen welke ondersteuning voor welke mensen het meest effectief is. Zij staan het dichtst bij de burger en kunnen de dienstverlening aan hun burgers integraal en "op maat" aanbieden.
     Als reguliere werkgevers mensen met een beperking aannemen, kunnen gemeenten deze werkgevers voorzieningen aanbieden in de vorm van loonkostensubsidie of een jobcoach. De behoefte aan voorzieningen voor en ten aanzien van personen die behoren tot de doelgroep beschut werk gaat verder. Het gaat om toezicht of begeleiding en aanpassingen van de werkplek of van de organisatie in die mate dat niet van een reguliere werkgever kan worden verwacht dat hij hiervoor zorgt. Anders dan werkgevers in het bedrijfsleven handelen gemeenten echter in het algemeen belang. Daarom hebben gemeenten een verdergaande rol en verantwoordelijkheid en zijn zij aangewezen om ook personen met een zeer specifieke behoefte aan werkplekaanpassingen of begeleiding te ondersteunen bij de arbeidstoeleiding.

     De totstandkoming van beschutwerkplekken kent een zeer stroeve start. In het najaar van 2015 heeft de Inspectie SZW op verzoek van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een eerste onderzoek opgeleverd naar de stand van zaken wat betreft de invulling van beschutwerkplekken door alle gemeenten. Uit het onderzoek van de Inspectie SZW kwam naar voren dat een groot deel van de gemeenten welwillend is om beschut werk vorm te gaan geven. Echter bleek ook dat bijna één op de vijf gemeenten niet van plan was beschut werk aan te bieden. Daar kwam bij dat de concrete invulling van beschutwerkplekken door gemeenten die wel beschut werk wilden aanbieden ver achterbleef bij de verwachtingen. Dat kwam ook tot uiting in het lage aantal aanvragen voor adviezen beschut werk door gemeenten bij het UWV. Tot september 2015 hadden gemeenten slechts 41 aanvragen gedaan.

     De regering vindt het belangrijk dat

 

 

 


De volledige, bijgewerkte pagina is alleen voor abonnees beschikbaar.
Voor meer informatie klik hier.